Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich to najwyższa krzywa wieża w Polsce, mierząca 34 metry wysokości. Jej odchylenie od pionu wynosi obecnie 2,14 metra, co czyni ją jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Dolnego Śląska. Nazywana śląską Pizą, przyciąga turystów nie tylko swoją historią, ale i niezwykłą konstrukcją. Z poniższego artykułu dowiesz się, jak powstała, dlaczego jest krzywa oraz jak zaplanować zwiedzanie.
Jak powstała Krzywa Wieża?
Początki budowli nie są w pełni udokumentowane ze względu na brak źródeł pisanych. Kilku niemieckich badaczy uznawało, że stanowi ona pozostałość przedlokacyjnego zamku, tak zwanego stołpu. Zamek ten mieli wznieść książęta świdniccy, a zniszczyć wojska walczące z czeskim królem Jerzym z Podiebradów.
Za tą teorią przemawia konstrukcja dolnych partii. Do wysokości 10 metrów mury zbudowane są z kamienia i zaprawy wapiennej, a ich grubość przekracza 4 metry. To typowe cechy budowli obronnej. Badania archeologiczne z lat 1999–2000 przy ulicy Długiej odsłoniły fragmenty muru kamienno-ceglanego, co dodatkowo potwierdza dawną funkcję obronną.
W XIV wieku, po przesunięciu murów miejskich, dawna baszta zaczęła pełnić funkcję dzwonnicy kościoła parafialnego pod wezwaniem świętej Anny. Zakończenie budowy w tej roli przypadło prawdopodobnie na rok 1413. Od XV wieku aż do czasów II wojny światowej wieża służyła jako miejska dzwonnica. W 2000 roku obiekt wpisano do rejestru zabytków pod numerem 41/A/00.
Dlaczego wieża jest krzywa?
Obecne odchylenie wieży od pionu wynosi 2,14 metra. Dla porównania, pomiary z 1977 roku wskazywały wartość 1,98 metra. Wskazuje to na stopniowe, choć bardzo powolne, dalsze pochylanie się budowli.
Przyczyny tego zjawiska nie są jednoznacznie potwierdzone. Powszechnie wskazuje się na wstrząsy tektoniczne, które odnotowano 15 września 1590 roku w okolicy Barda. Inna teoria mówi o rozmoknięciu gruntu, które spowodowało osiadanie fundamentów. W źródłach pojawia się też zapis o przechyle z 24 sierpnia 1598 roku, kiedy to wieża miała odchylić się o 1,5 metra.
Istnieje również legenda tłumacząca pochyłość. Po wielkim pożarze miasta w 1858 roku wykonano ekspertyzę fundamentów, która miała wykazać, że budowla od początku była konstruowana jako pochylona. Ponoć w zniszczonej części widniał napis wykonany ręką budowniczego: „Ich heiß Hohannes Gleiß, hab diesen Turm schieff gebaut mit Fleiß”. W tłumaczeniu oznacza to, że Johannes Gleiß wybudował wieżę krzywą z pilnością.
Odchylenie wieży od pionu sięga dziś 2,14 metra, co czyni ją najbardziej krzywą wieżą w Polsce.
Co zwiedzić obok Krzywej Wieży?
Bezpośrednie sąsiedztwo wieży obfituje w inne cenne zabytki. Warto połączyć pobyt z wizytą w kilku miejscach, które opowiadają o bogatej historii Ząbkowic Śląskich.
Kościół świętej Anny
Tuż obok stoi gotycki kościół pod wezwaniem świętej Anny. Świątynia pochodzi z początku XV wieku i była wielokrotnie remontowana, między innymi po najeździe husytów. We wnętrzu znajduje się ołtarz główny z 1754 roku oraz nagrobek księcia Karola I i jego żony Anny Żagańskiej, umieszczony w tak zwanej kaplicy Kaufunga. Na zewnętrznym murze odnajdziemy epitafium wnuka Wita Stwosza, twórcy ołtarza w Kościele Mariackim w Krakowie.
Dwór Rycerza Kauffunga i laboratorium Frankensteina
W sąsiedztwie stoi Dwór Rycerza Kauffunga, uznawany za najstarszy budynek mieszkalny Ząbkowic Śląskich. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1504 roku. Obecnie mieści się tam Izba Pamiątek Regionalnych, która liczy 18 sal i powstała dzięki staraniom Józefa Glabiszewskiego.
Część dworu zaadaptowano na Laboratorium Frankensteina, co nawiązuje do dawnej nazwy miasta – Frankenstein. Ekspozycja obejmuje między innymi salę grabarzy i przedstawia proces ośmiu grabarzy odpowiedzialnych za wybuch epidemii dżumy w 1606 roku. Wówczas zmarła jedna trzecia mieszkańców ówczesnego miasta, co stało się później inspiracją dla powieści Mary Shelley.
Zamek i mury miejskie
Około 700 lat historii kryje zamek w Ząbkowicach Śląskich. Jego ruiny znajdują się przy ulicy Krzywej, tuż obok dworu. Warownia nie została zdobyta przez wojska mieszczan z Wrocławia, Świdnicy i Nysy, które oblegały w niej setkę czeskich żołdaków. Pomogło dopiero sprowadzenie wielkiej puszki, ogromnego działa ciągniętego przez 24 konie.
Dziś zamek wpisany jest na listę Europejskiego Szlaku Zamków i Pałaców. W jego murach widać basteje, strzelnice oraz attykę osłaniającą stanowiska straży. W mieście zachowały się również fragmenty średniowiecznych murów miejskich, w tym Baszta Gołębia w okolicy Parku im. Sybiraków. Niestety, żadna z czterech dawnych bram miejskich – Wrocławska, Ziębicka, Kłodzka i Świdnicka – nie przetrwała do naszych czasów.
Ile kosztuje zwiedzanie Krzywej Wieży?
Bilety wstępu na wieżę oraz do pozostałych atrakcji Ząbkowic Śląskich kształtują się następująco:
| Rodzaj biletu | Normalny | Ulgowy | Rodzinny (2+1) |
| Krzywa Wieża | 18 zł | 15 zł | 45 zł |
| Laboratorium Frankensteina | 18 zł | 15 zł | 45 zł |
| Izba Pamiątek Regionalnych | 12 zł | 8 zł | 22 zł |
| Zamek | 25 zł | 20 zł | 60 zł |
| Bilet łączony (4 atrakcje) | 60 zł | 49 zł | 150 zł |
Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie, a grupy liczące co najmniej 10 osób mogą liczyć na bilety grupowe.
Jak zaplanować wizytę?
Krzywa Wieża znajduje się przy ulicy Świętego Wojciecha 7 w Ząbkowicach Śląskich. Współrzędne geograficzne obiektu to 50°35′19,8″N 16°48′35,3″E. Dojazd samochodem umożliwia droga krajowa numer 8, a podróż z Wrocławia zajmuje około półtorej godziny. Można też dojechać pociągiem z przesiadką w Kamieńcu Ząbkowickim.
Zabytek można zwiedzać codziennie w godzinach 9:30–17:30, a ostatnie wejście z przewodnikiem odbywa się pół godziny przed zamknięciem. Wejście na szczyt odbywa się co 30 minut, pierwsze o godzinie 9:30. Na górę prowadzi 139 schodów. Tuż obok turysta znajdzie Izbę Pamiątek Regionalnych, której wizyta dobrze uzupełnia poznanie lokalnej historii.
W drugi weekend lipca odbywają się Dni i Noce Krzywej Wieży, podczas których obiekt jest udostępniany aż do północy. To wydarzenie kulturalno-rekreacyjne łączy koncerty, wystawy i pokazy, przyciągając wielu gości. Warto zaplanować przyjazd właśnie wtedy, by zobaczyć wieżę nocą.
W pobliżu Ząbkowic Śląskich znajdują się także inne warte uwagi atrakcje turystyczne:
- Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim – 9,1 km
- Twierdza w Srebrnej Górze – 11,9 km
- Kopalnia Złota w Złotym Stoku – 17,2 km
- Twierdza Kłodzko – 19,9 km
- Kompleks Riese – 28 km
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak wysoka jest Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich?
Wieża ma 34 metry wysokości, co czyni ją najwyższą krzywą wieżą w Polsce.
O ile wieża odchyla się od pionu?
Aktualne odchylenie wynosi 2,14 metra, a pomiary pokazują, że pochylenie zwiększa się bardzo powoli.
Dlaczego wieża jest krzywa?
Przyczyny nie są jednoznaczne; wskazuje się na wstrząsy tektoniczne lub osiadanie rozmokłego gruntu, a istnieje też lokalna legenda o celowym ukośnym budowaniu.
Kiedy wieża zaczęła pełnić funkcję dzwonnicy?
Po przesunięciu murów miejskich w XIV wieku baszta zaczęła służyć jako dzwonnica, a prace w tej roli prawdopodobnie zakończono około 1413 roku.
Ile schodów trzeba pokonać, by wejść na szczyt wieży?
Na szczyt prowadzi 139 schodów.
W jakich godzinach można zwiedzać wieżę i kiedy odbywa się ostatnie wejście z przewodnikiem?
Zabytek jest otwarty codziennie od 9:30 do 17:30, a ostatnie wejście z przewodnikiem ma miejsce pół godziny przed zamknięciem.
Jakie bilety są dostępne i ile kosztuje bilet normalny na Krzywą Wieżę?
Dostępne są bilety normalne, ulgowe i rodzinne; normalny bilet na wieżę kosztuje 18 zł.
Co warto zobaczyć w pobliżu Krzywej Wieży?
W sąsiedztwie znajdują się m.in. gotycki kościół św. Anny, Dwór Rycerza Kauffunga z Izbą Pamiątek i Laboratorium Frankensteina oraz ruiny zamku i fragmenty murów miejskich.
